Gazte Abertzaleak

Demoak eta demokrazia

Ez da erraza sentitzen eta buruan ditugun ideia guztiak paperera ekartzea.
Badirudi eskubideak Europako Batasunean ez direla berdinak jende
guztiarentzat eta honi buruz jendeak ez du gehiegi hitz egiten. Joan den
urtarrilaren 8an Baionan epaituak izan ginen Gazte Abertzaleak-eko lau
kideei ez- tabaida honetarako garaia orain dela iruditzen zaigu. Europar
Konstituzio bakar bat egin nahi delako eta eztabaida herrira jaitsi behar
delako. Nola egin liteke Konstituzio bat estatu inperialisten ikuspuntua
bakarrik hartuta?

Bai Frantziako eta bai Espainiako agintari zentralistak, bat datoz euskal
kulturaren eta euskararen exis- tentzia onartzerakoan. Bat datoz era berean
euskal kultura eta euskara zanpatzeko nahian. Eta hori egiteko tresnak
agerian ditugu. Alde batetik hor dugu espainolen kode penala. Malgutasun eta
erraztasun guztiz, nahi denean gauetik egunsentira aldatu daitekeena.
Egunkariak itxiaz, euskararen erabilera bermatzen dituen arauak urratuz,
ikastolen diru iturriak oztopatuz, eta abar.

Estatu frantsesean ere antzeko zerbait gertatzen ari da. Baina kasu honetan
egoera larriagoa da, euskara ofiziala ez delako, ikastolak marrazoz beteriko
itsaso beldurgarri batean askatasun uharte txikiak direlako, iparraldeak ez
duelako nortasunez antolatzeko erakunderik, estatu osoko lurralde
behartsuenetako bat delako, jende gazteak kanpora jo behar duelako lana
aurkitzera eta euskarari eguneroko bizitzan erabilgarritasuna izateko milaka
oztopo inposatu dizkiotelako. Abagune honetan, iparraldeko euskal
biztanleria mobilizazio eta antolaketa garaian sartu da. Aipagarrienak
Batera, Euskal Departamenduaren aldeko taldea, eta Demoak, euskaldunon
eskubideen aldeko gazte mugimendua. Hauen aurrean Frantziako agintarien
jarrera Aznar eta bere txotxongilo taldearen antzekoa da. Inmobilismoan
tinko. Ultra- nazionalismo inperialista demokraziaz mozorrotzen. Indar
militar-poliziala erabiliaz. Manifestazioak eragozten dizkigute, hitza kendu
nahi digute, kartzelatu nahi gaituzte… baina arrazoia geure aldean dugu.
Euskara mantendu nahi dugu. Minbizia du. Hiltzorian dago eta ez dute hatz
bat ere mugitu nahi bere alde. Sarkozyk bere azken bisitan esan zuenez
«euskarari laguntzeko prest gaude, baina ez pentsa ofizialduko dugunik».
Nola lagundu dakioke horrela hizkuntza bati?

Urriaren 8an, 120 pertsona Hendaiatik Baionara arteko trenbideetan bildu
ginen mus txapelketa bat egiteko eta tren geltokietan Euskararen falta
salatzeko. Frantsesa, gaztelania eta ingelesa erabiltzen hasi behar dira
tren geltokietan, baina euskararentzat ez omen dago dirurik (matematika
arazoa izango da). Egoera mingarri eta jasangaitz hau salatzea justifikatua
aurkitzen dut. Baina badirudi oker nagoela. 120 pertsonatik 63 atxilotu
gintuzten, eskuetan kateak jarri eta polizia-etxeetan eman genuen arratsalde
osoa. Joan den Abenduaren 22an, 24 atxilotuk tren geltokian okupazio
sinboliko bat egiteagatik. 18 ordu polizia-etxean.

Modu honetako ekintzak baina helburu desberdinekin, Frantzian zehar behin
eta berriz egin izan dira azken hilabeteetan (eskola publiko frantseseko
irakasleek, nekazariek, metal Euro- pako langileekS). Baina erakundeen
erantzuna ez da berdina langileriaren eskubideen aurrean edo herri baten
eskubideen aurrean. Demoak joan den urtarrilaren 8an epaitu gintuzten.
Zergatik 63 gazteren aurkako salaketa hau SNCFren partetik eta milaka
grebalari frantsesen aurka txintik ez, ekintza berdinarengatik? Arrazoia
dugulako eta agintariak ipurdia agerian dutela utziko ditugulako beharbada?
Urtarrilaren 8an mus txapelketaren «hordagoa» egiten saiatu ginen, Baionako
epaitegian beste desobedientzia ekintza bat egiten. Euskararen erabilera
justiziaren aurrean, hain zuzen ere. Baina jarrera inmobilista eta jakobinoa
aurkitu genuen. Epaileak eta fiskalak Iparraldeko euskaldunei hau esaten
zieten behin eta berriz: «Zuek frantsesak zarete eta Frantziako hizkuntza
ofiziala frantsesa da, ez duzue itzultzailea izateko eskubiderik»,
hegoaldekooi berriz: «Zuek espainolak zarete eta euskara erabili dezakezue,
itzultzaileak itzuli dezala». Aurreko epaiketekin alderatuta, ezberdintasun
bat egon zen, aurrekoetan epaiketa zuzenean moz- ten baitzen euskal hitzik
entzun bezain azkar. Bai Hegoaldekoek eta bai Iparraldekoek euskaraz hitz
egin ahal izan genuen. Baina Iparraldekoen hitzek ez zuten baliorik, ez
ziren kontuan hartzen, itzultzaileak itzultzea debekatua baitzuen kasu
horietan. Eskubiderik gabeko hizkuntza da Iparraldean gure euskara.

Frantziako Konstituzioak bere 2. artikuluan dioenez, «Frantziako hizkuntza
ofizial bakarra frantsesa da». Hori baieztapen argia da, baina ez da inondik
inora beste gainontzeko hizkuntzen debekua aipatzen baieztapen horretan.
Zein agirik, zein legek, zein arauk esaten du epaiketa batean euskara ezin
daitekeela erabili? Itzultzailea epaiketan bertan zegoen, epailearen
aurrean, itzultzeko prest. Baina epailea ez zegoen «pauso historiko» hori
emateko prest. Ziur nago Parisko botereen errepresalien beldur zela. Egoera
larri horren aurrean epaileak ez zuen duda izpirik. Poliziak deitu zituen.
Izugarrizko jipoiaren ondoren eta hainbat irain, umiltze eta malko-gas
artean Justizia Jauregitik ostikoka atera gintuzten. Zauritu pila bat eta
atxilotu bat (kargurik gabe aske utzia ordu batzuk pasa ondoren).

Argi ikusi genuen polizia antolaketa baten aurrean geundela. Erantzuna ez
zen bat batekoa, aurreikusia zegoen. Ez ginateke harrituko horrelako
mugimenduen aurrean hartu beharreko erabakiek eta epaiek nolakoak izan behar
duten Parisetik zehaztuak izatea.

Europar Konstituzio berriak eskubide linguistiko guztiak bermatu behar ditu
baina hizkuntza berbera dugunok ez ditugu eskubide berdinak. Mugarik gabeko
Europari buruz hitz egiten digute baina mugak egunero inposatzen dizkigute
Paristik eta Madrildik. Hezkuntza berdina, hizkuntza berdina dugu, lagun
talde berdinetan gabiltza, batera ikasi dugu, Euskaldunak gara, Europarrak
gara eta eskubide linguistiko desberdinak, hizkuntza berdina erabili arren.
Honek ba al du zentzurik? Konstituzio bateratu horretan erantzunik izango
ote du horrelako eskubide urratze bortitzak?

Beldurra eman nahi digute. Epaileak epaia irakurri ondoren, mehatxua bota
zuen: horrelako ekintza baten aurrean, hurrengoan kartzela-zigorrak izango
dira. Baina ez gaituzte ikaratuko, gure herriaren geroa kolokan dago, gure
hizkuntza hil nahi dute eta prest gaude hori ekiditeko lan egiteko. Jo
egingo gaituzte berriro, iletik tiraka aterako gaituzte, isilarazten
saiatuko dira baina ez dizkigute ahotik arrazoia eta euskara lapurtuko. -

* OHARRA: Garbiñe Iglesias, Gaizka Barañano, Haritza Camblong eta Koldo
Larrañaga epaituak izan ziren Gazte Abertzaleak-eko kideak dira.

Gaia: Euskal Herria

Egilea: Haritza Camblong

Komunikabidea: Gara